Deniz Taşıma İşleri - İş Kanununun Kapsamı


Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
2011/44295
2013/31699
2013-12-03





Özet:

  • Deniz taşıma işlerinin İş Kanunu kapsamı dışında bırakılması nedeniyle römorkaj, kurtarma-yardım, dalgıçlık gibi işlerde nitelikleri itibari ile deniz taşıma işi niteliğinde olmadığından bu işlerde çalışanlara 4857 Sayılı İş Kanunu uygulanmalıdır.

 

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Taraflar arasındaki, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücreti, ücret, hafta tatili ücreti, fazla çalışma ücreti ile genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 03.12.2013 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı adına kimse gelmedi. Karşı taraf adına Avukat ... geldi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, gemiadamı ve kaptan olan davacının iş sözleşmesinin işverence haksız olarak feshedildiğini belirterek, kıdem ve ihbar tazminatı ile ödenmeyen ücret, yıllık ücretli izin, fazla mesai, hafta ve tatil çalışmaları karşılığı ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu, ücretinin ödenmediği, izin kullanmadığı, fazla çalışma yaptığı, genel tatillerde çalıştığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne ve davacının ... İş Kanunu’na göre hesaplanan kıdem tazminatı ve işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinin 1. fıkrasının a bendi uyarınca, “... ve hava taşıma işlerinde çalışanlar” hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz. ... taşıma işlerinde çalışanlar hakkında 854 sayılı ... İş Kanunu uygulanmaktadır.

854 sayılı ... İş Kanununun 1. maddesine göre “Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonalitonluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemi adamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır” denilerek, ... İş Kanununun kapsamı belirlenmiştir. Gemiler aracılığı ile yapılan ... taşıma işleri ayrı bir yasaya tabi olduğundan 4857 sayılı İş Kanununun kapsamı dışında bırakılmıştır. Gemi yabancı ülke bayrağı taşıyor veya Türk bayraklı olsa bile yüz grostonlitonluk değil ise, çalışanlar hakkında ... İş Kanunu uygulanmayacağı gibi, taşıma işinde çalışan bu gemi işçileri yine 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına girmeyecek, haklarında Borçlar Kanunu genel hükümleri uygulanacaktır.

... İş Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca, “Bu kanun kapsamına giren gemi adamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı kanun hükümleri uygulanır. Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa dava, geminin bağlama limanında iş davalarını bakmaya yetkili mahkemede görülür”.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinde ... ve taşıma işlerinin yapıldığı işyerlerinde çalışanların kanun kapsamına girmeyeceği açıklandıktan sonra, aynı madde de ayrık durumlara yer verilmiştir.

Buna göre;

1. Kıyılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işlerinde,

2. Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işlerinde,

3. ... İş Kanunu kapsamına girmeyen ve tarım işlerinden sayılmayan, denizlerde çalışan su ürünleri üreticileri ile ilgili işlerde,

Çalışanların 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında oldukları açıkça belirtilmiştir.

... taşıma işinin ... İş Kanunu kapsamına alındığı sabittir. ... taşıma işlerinin açıkça İş Kanunu’nun kapsamı dışında bırakılması nedeni ile römorkaj, kurtarma-yardım, dalgıçlık gibi işler de nitelikleri itibarıyla ... taşıma işi niteliğinde olmadığından, bu işlerde çalışanlara 4857 sayılı İş Kanunu’nun uygulanması yerinde olacaktır. Keza turistik maksatla faaliyet gösteren yatta çalışma ... taşıma işi olmadığından, çalışan hakkında 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanacaktır. Yat tanımına 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu’nun 2.b maddesinde yer verilmiştir. Hükme göre yat, “Yat tipinde inşa edilmiş, gezi ve spor amacıyla yararlanılan, taşıyacakları yatçı sayısı otuzaltıyı geçmeyen, yük ve yolcu gemisi niteliğinde olmayan, turizm şirketi envanterlerinde kayıtlı ve tonilato belgelerinde "Ticari Yat" olarak belirtilen ... araçlarını” ifade eder. ... taşıma işi yapmayan ve dolayısı ile çalışanın ... İş Kanunu’na tabi olmadığı turistik amaçlı yat, bu kanunda ifade edilendir.

Dosya içeriğine ve özellikle hizmet belgesine göre davacı 320 grostonluk davalıya ait yatta turist gezdirme işinde kaptan olarak çalışmaktadır.

Davacının çalıştığı geminin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinin 1. fıkrası gereğince ... taşıma işi yapmamaktadır. Davacının çalıştığı yat turist gezdirme amacıyla kullanıldığından çalışması İş Kanunu kapsamında kalmaktadır. Yine davacı ile birlikte çalışan ... isimli işçi tarafından açılan davada işçilik alacakları İş Kanuna göre hesaplanarak hüküm altına alınmış olup, bu dosya Dairemizin 08.10.2013 gün ve 011/29608 E. 2013/25383 K. sayılı ilamı ile onanmıştır. Mahkemece davacının işçilik alacakları yönünden 4857 sayılı İş Kanunu uygulanması gerekirken ... İş Kanuna göre işçilik alacaklarının hüküm altına alınması hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, davalının sair temyiz itirazlarının daha sonra ele alınmak üzere yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 03.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.