Asıl İşveren Alt İşveren İlişkisi - Rücu Davası


Yargıtay 13. Hukuk Dairesi
2016/5969
2019/542
2019-01-24





Özet:

  • Alacaklıya karşı müteselsil sorumlu olan borçlular kendi aralarındaki iç ilişkide bu hususta nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler.
  • İşçinin alt işvereni olan yükleniciler; hizmet süresi bir yıldan az olsa da kendi işverenlik dönemlerine isabet eden işçilik alacaklarından sorumludurlar.
  • Son işveren ihbar tazminatının tamamından sorumludur.
  • Faiz, vekalet ücreti ve masraflar yönünden ise işçilik alacağı miktarına göre oranlama yapılarak hesaplanmalıdır.

 

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı ... Can. İnş. Tem. Tic. Ltd. Şti. avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, Bakanlıkları ve davalı ... İnşaat Tem. Medikal ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine dava dışı işçi tarafından açılan davanın kabul ile sonuçlandığını ve kararın Yargıtayca onandığını, bu karara istinaden başlatılan icra takibi neticesinde dosyaya 4.836,61 TL ödeme yaptıklarını, ayrıca ... İnşaat Tem. Medikal ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. nin de dosya borcuna mahsuben 5.240,53 TL ödeme yaptığını, açılan hizmet alım ihaleleri neticesinde sözleşme imzalanan davalıların bu alacaklardan sorumlu olduklarını ileri sürerek 4.836,61 TL'nin ödeme tarihi olan 15.11.2013 tarihinden işleyecek ticari temerrüt faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile 4.836,61 TL'nin 15/11/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı ... İnş. Tem. Taşımacılık Gıda San. ve Tic Ltd. Şti. tarafından temyiz edilmiştir.

1-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava dışı işçiye ödenen kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti, fazla çalışma ve genel tatil ücret alacağından hangi tarafın ne oranda sorumlu olduklarına ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine, aynı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkla ilgili verilmiş mahkeme kararları ve genel hukuk prensipleri dikkate alınarak bir sonuca gidilmelidir.

Dava konusu olayda davacı ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak İş Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.

Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 167. (Mülga Borçlar Kanunu’nun 146.) maddesinde düzenlenen, “Aksi karalaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.

İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleriyle düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ... olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.

Öte yandan, davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönem ile sınırlı sorumlu olacağı, dava dışı işçinin davalıların işçisi olarak çalıştığı süre bir yıldan az olsa bile işçiyi çalıştırdığı süre ile orantılı olarak kıdem tazminatının bu alt işverenden tahsiline karar verilmesi gerektiği, son alt işverenin işçisinin iş akdini haklı bir neden olmadan sona erdirerek ihbar tazminatı alacağının doğmasına sebebiyet verdiği için ihbar tazminatı alacağının tamamından sorumlu olduğu, işçinin hangi alt işveren döneminde yapılmış fazla çalışması ve genel tatil ücret alacağı varsa bunların ücretlerinin de o alt işverenden tahsiline hükmedilmesi gerektiği ve ayrıca işçilik alacakları davası neticesinde davacının ödediği yargılama giderleri, faiz ve vekalet ücreti yönünden de davalılara rücu edilecek işçilik alacağı miktarına göre bir oranlama yapılarak davalıların sorumlu oldukları miktarların belirlenmesi gerekir

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda her bir davalı alt işverenin sorumlu oldukları miktarlar ayrı ayrı gösterildiği halde Mahkemece, gerekçesi gösterilmeksizin davacının ... olduğu miktarın tamamının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir. Mahkemece, yukarıdaki açıklamalar dikkate alınarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, gerekçesi gösterilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalının sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ:

Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan 29,20 Tl harcın istek halinde davalı ... Can. İnş. Tem. Tic. Ltd. Şti.'ne iadesine, HUMK’nun 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 24/01/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi