Sözleşmeli Erlerde Fiziki Yetersizlik Nedeniyle Sözleşme Yenilenmemesi: Danıştayın Askeri Disiplin ve Liyakat Vurgusu

Dava konusu istem: Van ili, Erciş ilçesi, 10. Komando Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, yetersizlik ve görevde başarısızlık nedeniyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen değerlendirme formunda spor alanındaki bazı bölümlerde başarılı olmasına karşın bazı bölümlerde başarısız olduğu tespit edilmesine rağmen, bu husustaki ikazın bir kez ... tarih ve ... sayılı yazı ile yapıldığı, ancak 6191 sayılı Kanun ile Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği'nde, bu husustaki ikazın birden fazla olması gerektiğinin düzenlendiği; bu durumda, gerek davacı hakkında düzenlenen nitelik belgesindeki ibarelerin fiziki yeterlik konusu hariç somut dayanağının bulunmaması, gerekse davacının spor alanında bazı bölümlerdeki başarısızlığının birden fazla ikaz yapılmak suretiyle tespit edilmemesi nedeniyle, davacının sözleşmesi yenilenmeyerek ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Van ili, Erciş ilçesi, 10. Komando Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, spor testlerinden başarısız olduğundan bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca yetersizlik ve görevde başarısızlık nedeniyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasında; "Sözleşmeli er adayları, ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınır. Askerî eğitimi başarı ile tamamlayanlarla, dört yıldan fazla olmamak kaydıyla en az üç yıllık sözleşme yapılır. Müteakip sözleşmeler, bir yıldan az üç yıldan fazla olmamak şartıyla azamî yedi yıllık hizmet süresi sonuna kadar uzatılabilir.", "sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde; "Yetersizlik ve görevde başarısız olma nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği, sıralı amirlerinin her türlü bilgi ve belgeye dayanarak düzenleyeceği nitelik belgesi ile anlaşılmak." sözleşme feshi sebepleri arasında gösterilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, sözleşmeli personel çalıştırma, personelin sözleşmesini yenilememe konusunda idarelerin takdir yetkisinin bulunduğu, idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği açık olmakla birlikte, idarelerin bu takdir yetkisinin de mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindedir.

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının askerlik görevinin gereği olarak fiziksel yeterlilik testlerine tabi tutulduğu, ancak tekrarlanan testlerde fiziksel olarak yetersiz olduğu, bu konuda dikkatli olması, kendini geliştirmesi gerektiği hususunda ikaz edildiği, ancak fiziksel olarak gelişme gösterememesi sonucunda, hakkında amirleri tarafından düzenlenen nitelik belgesinde 59 puan verilerek "Sözleşmeli er olmaya layık değildir." notunun düşüldüğü; kaldı ki dava konusu işlemin sözleşmenin yenilenmemesi olduğu ve idarenin takdir yetkisini, spor testlerinde üst üste başarısız olan davacının sözleşmesinin yenilenmemesi yönünde kullandığı ve bu yetkisini kullanırken kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı hareket ettiğinin ortaya konulamadığı anlaşılmakta olup; fiziksel ve zihinsel olarak askerlik mesleğinin gereklerini yerine getirmede yetersiz olan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,

Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 29/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.