Düzenleyici İşleme Karşı Dava Süresi: İlan mı, Uygulama mı? (İYUK m.7)

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin ek 5. maddesinin birinci fıkrasının 07/01/2023 tarih ve 32066 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle değiştirilen (ı) bendinde yer alan "Hastaya sunulan teşhis ve tedavi hizmetlerinden muayenehane hekimi ve özel hastane müştereken sorumludur.'' düzenlemesinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 11/09/2024 tarih ve E:2024/4560, K:2024/2823 sayılı kararıyla;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. ve 4. fıkraları, 8. maddesinin 1. fıkrası, 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendi ve 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine yer verilerek;

İlan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerektiği;

2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramının, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında idarece tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik yaratan, kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikteki bireysel işlemleri ifade ettiği;

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından, mesleğini muayenehanesinde serbest olarak icra eden ancak muayenehanesinde hastalarına yeterli ekipmanı ve şartları sağlayamayan hekimlerle, yeterli araç, gereç ve ekipman ile bakım hizmetlerinin sağlanması amacıyla hastalarının teşhis ve tedavisini gerçekleştirmek için sözleşmeler yapıldığı, bu kapsamda davacı şirket ile Op. Dr. ... arasında sözleşme yapıldığı, sonrasında anılan doktor tarafından A.Ç. isimli kişiye yönelik gerçekleştirilen burun, vajina ve karın estetiği ameliyatlarının vadedilen nitelikte olmadığı, hastanın vücudunda kalıcı iz kalmasına ve telafisi mümkün olmayan maddi ve manevi zarara sebebiyet verdiğinden bahisle dava konusu Yönetmelik kuralı uyarınca hem ameliyatı gerçekleştiren hekime hem de davacı şirkete karşı ...Tüketici Mahkemesinin E:...sayılı dosyasında dava açıldığı, söz konusu davaya ilişkin dava dilekçesinin 14/07/2024 tarihinde davacı şirkete tebliği üzerine davacı şirket tarafından, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin iptali istemiyle 02/09/2024 tarihinde bakılan davanın açıldığı;

Uyuşmazlıkta; dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin 07/01/2023 tarih ve 32066 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişikliğe uğradığı, bu maddeye karşı anılan değişiklik tarihinden itibaren yasal dava açma süresi olan 60 gün içinde davanın açılmadığı;

Öte yandan, ... Tüketici Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayıtlı davada, dava dilekçesinin davacı şirkete tebliğ edilmesinin, davaya konu Yönetmelik maddesinin uygulanmasına ilişkin idarece tesis edilmiş bir uygulama işlemi niteliğinde olmadığı, dolayısıyla anılan durumun Yönetmelik maddesinin iptali istemi yönünden dava açma süresini canlandırmayacağı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası gereği düzenleyici işlemin uygulanması üzerine uygulama tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde dava açılabileceği, "düzenleyici işlemin uygulanması"nın "idari işlem ile sınırlı" yorumlanamayacağı, aksi yorumun hak arama özgürlüğüne aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Davacı şirket tarafından, mesleğini muayenehanesinde serbest olarak icra eden ancak muayenehanesinde hastalarına yeterli ekipmanı ve şartları sağlayamayan hekimlerle, yeterli araç, gereç ve ekipman ile bakım hizmetlerinin sağlanması amacıyla hastalarının teşhis ve tedavisini gerçekleştirmek için sözleşmeler yapılmış; bu kapsamda davacı şirket ile Op. Dr.... arasında yapılan sözleşme sonrasında anılan doktor tarafından A.Ç. isimli kişiye yönelik gerçekleştirilen burun, vajina ve karın estetiği ameliyatlarının vadedilen nitelikte olmadığı, hastanın vücudunda kalıcı iz kalmasına ve telafisi mümkün olmayan maddi ve manevi zarara sebebiyet verildiğinden bahisle dava konusu Yönetmelik kuralı uyarınca hem ameliyatı gerçekleştiren hekime hem de davacı şirkete karşı ... Tüketici Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava açılmış; söz konusu davaya ilişkin dava dilekçesinin 14/07/2024 tarihinde davacı şirkete tebliği üzerine davacı şirket tarafından, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin iptali istemiyle 02/09/2024 tarihinde temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, (...) tarihi izleyen günden başlar. (...) 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmü; "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, "1. Süreler, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar." hükmü bulunmakta olup Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2577 sayılı Kanun'da, dava açma süresine ilişkin kurallar ile düzenleyici işlemlere karşı iki ayrı yol izlenerek dava açma imkanı tanınmıştır. Buna göre, Kanun'un 7. maddesi uyarınca düzenleyici işlemin ilanı üzerine altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, uygulama işleminin tebliğ tarihinden itibaren yine altmış gün içinde düzenleyici işleme veya düzenleyici işlemle birlikte uygulama işlemine karşı dava açılabilecektir. Bu şekilde, düzenleyici işlemin ilanı üzerine düzenleyici işleme karşı dava açmamış bulunan ilgililere, dava konusu edebilecekleri bir uygulama işleminin varlığına bağlı olarak, düzenleyici işleme karşı da dava açma imkanının sağlanması amaçlanmıştır.

Somut uyuşmazlıkta ise, dava konusu Yönetmelik düzenlemesi, davacı hakkında adli yargıda bu hükme dayalı olarak dava açılması ile uygulanma kabiliyeti bulmuştur.

Bu bağlamda, davacı şirketin, hakkında açılan davada tarafına husumet yöneltilmesi ve bu durumu dava dilekçesinin tarafına tebliğ edildiği 14/07/2024 tarihinde öğrenmesi üzerine 02/09/2024 tarihinde bakılan davayı açtığı anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un yukarıda anılan hükmü uyarınca süresinde bulunan davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

Davacının temyiz isteminin kabulüne;

Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 11/09/2024 tarih ve E:2024/4560, K:2024/2823 sayılı kararının BOZULMASINA,

Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,

Kesin olarak, 24/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.