Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği - İptal İstemi


Danıştay 2. Daire
2016/7265
2018/1950
2018-03-26





Özet:

  • Dava; davacı tarafından, davanın özetinde yer alan hükümlerin; 5258 sayılı Yasada evde ve yerinde sağlık hizmeti tanımlarının bulunmadığı, gezici sağlık hizmeti verilmesi durumunda ülkemizdeki gelenek ve görenekler de dikkate alındığında, aile hekiminin aile sağlığı elemanı ile birlikte hizmet vermesi gerektiğinden, anılan hizmet verildiğinde tek birimli aile sağlığı merkezinin açık tutulmasına olanak bulunmadığı, 
  • Yeni doğanlar ile nüfusa kayıtlı olmayan bebek ve çocukların annelerinin kayıtlı olduğu aile hekimine kaydedilmesinin üst hukuk normlarına aykırı olduğu gibi pratikte de bir çok sorunu beraberinde getirdiği, aile hekimlerine kendilerine kayıtlı kişilere göre ücret ödendiği ve kimlik bilgisi olmayan bir kişiye Bakanlıkça ücret ödenmesinin mümkün olmadığı, bebek ve çocukların ebeveynlerinin görüşü alınmadan annesinin kayıtlı bulunduğu aile hekimine kayıt yaptırılamayacağı, 
  • Aile hekimlerinin yerleştirilmelerinde aile hekimliği uzmanlarına, yine askerlik ve doğum yapan aile hekimlerinin bu nedenle sözleşmelerinin feshedilmesi halinde ve bir önceki yerleşmede yedek durumda olanlara öncelik verilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, 
  • 5258 sayılı Yasada aile hekimlerine hizmet içi eğitim verilmesine ve bu eğitim sonucunda başarılı olma kriterine ilişkin bir hüküm bulunmadığı,
  • Aile sağlığı merkezinde bulunması gerekli teçhizata yönelik olarak ise, anılan malzemelerin aile hekimliği hizmetini aşar nitelikte olduğu, bu malzemeler için ayrıca aile hekimine bir ödemede bulunulmadığı, yine anılan malzemelerin davalı İdarece karşılanması gerektiği, 
  • 5258 sayılı Yasada, kurulu aile sağlığı merkezinin içerisinde eğitim aile hekimliği birimi kurulacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı, asistan olanlara aile hekimliği birimi ve sorumluluğunun verilemeyeceği, eğitim aile sağlığı merkezlerindeki çalışma düzeni ve anlayışının diğer aile sağlığı merkezlerinden farklı olmasını gerektirecek nesnel ve pozitif bir durumun bulunmadığı, 
  • Aile sağlığı merkezinin soba ile ısıtılmasının yasaklanmasının, Ülkemizin bazı yerlerinde elektriğin bile sınırlı bir şekilde kullanılabildiği göz önüne alındığında, uygulanabilirliğinin bulunmadığı, 
  • Reklam içeren malzemeler kamu hastanelerinde görev yapan hekimlerce de kullanıldığından, anılan malzemelerin reklamının yapılmasının yasaklanmasının eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği gibi reklamlar sayesinde aile hekiminin yeni çıkan ve piyasaya sürülen ilaçlardan daha kolay ve hızlı bir şekilde haberdar olabileceği, iptali istenilen düzenlemelerin Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına, 5258 sayılı Yasaya, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle açılmıştır.
 
Davanın Özeti : 25.01.2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde bulunan "...veya biriminde," ibaresinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendinin, 4. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinin, 4. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinin, 4. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde bulunan "...evde veya..../yerinde" ibaresinin, 4. maddesinin 3. fıkrasının (h) bendinin, 4. maddesinin 3. fıkrasının (j) bendinde bulunan "tetkik ve..." ibaresinin, 5. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinde bulunan "eğitimini aldığı basit laboratuvar tetkiklerini yapmak veya..." ibaresinin, 5. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde bulunan "evde sağlık hizmetlerinin verilmesinde..." ibaresinin, 6. maddesinin (1). fıkrasında bulunan "cezaevi, çocuk ıslahevi, huzurevi, korunmaya muhtaç çocukların barındığı çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtlan gibi özellik arz eden toplu yaşama alanlarından oluşan yerler için ise yerinde sağlık hizmeti' 'veya yerinde sağlık hizmet bölgesi" ve "veya yerinde" ibarelerinin, 6. maddesinin 2. fıkrasının, 6. maddesinin 5. fıkrasının, 7. maddesinin 1. fıkrasında bulunan "Aile hekimleri aile sağlığı merkezinde soğuk zincir şartlarının sürdürülmesi için gerekli tedbirleri alır. Birden çok aile hekiminin görev yaptığı aile sağlığı merkezlerinde, aile hekimlerinin müştereken muhafaza ettikleri aşılar için üçer aylık aralıklarla bir aile hekimi ve bir aile sağlığı elemanı soğuk zincir sorumlusu olarak belirlenir. Aile sağlığı merkezinde yalnızca bir aile hekimliği biriminin bulunması halinde sorumluluk bu birimdeki aile hekimi ile aile sağlığı elemanına aittir." ibaresinin, 8. maddesinin 1. fıkrasında bulunan "Yenidoğanlar ile henüz nüfusa kayıtlı olmayan bebek ve çocuklar annelerinin kayıtlı olduğu aile hekimine kaydedilir." ibaresinin, 8. maddesinin 6. fıkrasının, 10. maddesinin (2). fıkrasında yer alan "uygun görülmesi halinde" ibaresinin, 10. maddesinin 5. fıkrasının, 10. maddesinin (6). fıkrasının, 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin, 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "...(a) bendindeki bir defalık tercih hakkını kullanmayan aile hekimleri," ibaresinin, 15. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin, 15. maddesinin 2. fıkrasında bulunan "bentlere göre ve bentler içerisinde de (a) bendi hariç" ibaresinin, 15. maddesinin 3. fıkrasının, 15. maddesinin 5. fıkrasının, 15. maddesinin 6. fıkrasının (a) bendinin, 15. maddesinin (7). fıkrasında yer alan "...(b) ve" ibaresinin, 21. maddesinin (1). fıkrasında yer alan "Bu eğitimlerde Kurumun belirlediği kriterlere göre başarılı olmak esastır." ibaresinin, 22. maddesinin 3. fıkrasının, 22. maddesinin 5. fıkrasının, 23. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin, 23. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendinde yer alan "Isıtma soba hariç diğer araçlarla sağlanır." ibaresinin, 23. maddesinin 3. fıkrasının, 24. maddesinin 1. fıkrasında yer alan" "i) Fetal el doppleri,", "1) Diapozon seti, "m) Tartı aleti (bebek, erişkin boy", r) Acil seti", 1) Laringoskop seti ve yedek pilleri (çocuk ve erişkin için)", "s) Defibrilatör," "ş) Manometreli oksijen tüpü (taşınabilir)", "u)Buzdolabı (sadece aşılar ve antiserumlar için)", "ü) Aşı dolabının ve aile sağlığı merkezinin tıbbi hizmet alanları ile bekleme alanlarında iç ortam sıcaklık takiplerini yapmak için standartları Kurumca belirlenmiş olan ısı verisi gönderebilen 2 adet termometre (Aşı dolabı sıcaklık takipleri en fazla iki saatlik aralıklarla yapılacak olup bu süre gerekli görülmesi halinde Kurumca değiştirilebilir.)","z) Jinekolojik muayene masası, spekülüm, muayene ve RÎA seti" , "bb) Sterilizatör", "cc) EKG cihazı", "dd) Glikometre", "ee) Tekerlekli sandalye", "gg) Santrifüj cihazı" ve "ıı) Genişletilmiş bağışıklama programı kapsamında uygulanan aşılar ve antiserumlar." ibarelerinin, 24. maddesinin 4. fıkrasının, 24. maddesinin (6). fıkrasının, EK 1 listesinde yer alan "1. Hasta müracaatları elektronik sıra takip sistemi ile yönlendirilmektedir.", "2. Muayene odası asgari 14 m2'dir.", "3. Bekleme alanlarında büyüklüğüne uygun LCD, plazma, LED TV ve benzeri cihazlar bulundurup sağlığı geliştirici eğitim amaçlı yayınlar yapılmaktadır.", "4. Tek hekimli aile sağlığı merkezlerinde bekleme alanı asgari 20 m2'dir (birden fazla aile hekimi görev yapıyorsa her bir aile hekimi için 5 m2 ilave edilir)", "5. Aile sağlığı merkezinde en az 10 m2'lik müstakil bir "aşılama ve bebek/çocuk izlemleri odası" oluşturulmuştur (birden fazla aile hekiminin görev yaptığı aile sağlığı merkezlerinde her üç hekim için bir "aşılama ve bebek/çocuk izlemleri odası" planlanır).", "6. Gebe izlemleri ve aile planlaması hizmetlerinin yürütülmesi için en az 10 m2'lik müstakil bir oda oluşturulmuştur (birden fazla aile hekiminin görev yaptığı aile sağlığı merkezlerinde her üç hekim için bir "gebe izlem ve aile planlaması odası" planlanır).", "8. Kullanıma hazır bir şekilde müstakil asgari 5 m2'lik bir emzirme odası veya bölümü planlanmıştır (bu alan diğer aile hekimleri ile birlikte ortak kullanılabilir). Emzirme alanında masa, oturma grubu ve bebek bakım ünitesi ile bebeği koruyucu güvenlik önlemleri (korkuluk, yükseltilmiş kenarlar ve benzerleri) bulunmaktadır.", "9. Aile sağlığı merkezinde her üç hekim için bir adet müstakil müdahale odası planlanmıştır", "10. Belgelendirmek kaydıyla her aile hekimi haftalık asgari 10 saat temizlik personeli çalıştırmaktadır.", "11. Belgelendirmek kaydıyla ebe, hemşire, acil tıp teknisyeni, sağlık memuru (toplum sağlığı) veya tıbbi sekreterden birisi çalıştırılmaktadır (aile hekimi başına haftalık 10 saat).", "12. Belgelendirmek kaydıyla her aile hekimi için 11 nci satıra ilave olarak haftalık 10 saat ebe, hemşire, acil tıp teknisyeni, sağlık memuru (toplum sağlığı) veya tıbbi sekreterden birisi çalıştırılmaktadır." ve "16. Engelliler için düzenlenmiş tuvalet işlevsel olarak bulunmaktadır." ibarelerinin, 28. maddesinin 2. fıkrasının, 28. maddesinin 3. fıkrasının, 28. maddesinin 4. fıkrasının, 29. maddesinin, 30. maddesinin 2. fıkrasının, 31. maddesinin 2. fıkrasının, 31. maddesinin 6. fıkrasındaki "müdürlük ya da Bakanlık ve Kurum haricindeki" ibaresinin, 31. maddesinin (7). fıkrasının, 34. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; “...veya aile hekimliği birimi” ve "Birim sayıları her bir asistan sayısı esas alınarak belirlenir ve Kurumca onaylanır. Eğitim kurumunda asistan sayısının fazla olması halinde, müdürlüğün uygun görüşü ve Kurumun onayı ile aynı eğitim kurumuna bağlı birden fazla eğitim aile sağlığı merkezi açabilir" ibarelerinin, 34. maddesinin (3). fıkrasında yer alan "...asistan ve" ibaresinin, 34. maddesinin (5). fıkrasının, 37. maddesinin, 39. maddesinin (1). fıkrasında bulunan "...ve asistanlar" ibaresinin, Geçici 2. maddesinin iptali istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : Aksel Teker

Düşüncesi : Dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen Geçici 2. maddesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına; 10. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "Entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde tutulan nöbetler için aile hekimlerine ve aile sağlığı elemanlarına nöbet ücreti ödenmez veya nöbet izni verilmez. Bu çalışmaların karşılığı olarak farklı katsayı ile kayıtlı kişi sayısı ödemesi yapılabilir." hükmünün Anayasada ifade edilen angarya yasağına, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesine, hukuka ve hakkaniyete aykırı olması dolayısıyla iptaline; iptali istenen diğer maddeler yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Danıştay Savcısı : Safiye Sema Kayhan Kabukçu

Düşüncesi : Davacı, 25.01. 2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği'nde yer alan bazı madde ve ibarelerin iptalini istemektedir.

Sağlık Bakanlığının belirleyeceği illerde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birey ihtiyaçları doğrultusunda koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık verilmesi, kişisel sağlık kayıtlarının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amacıyla aile hekimliği hizmetlerinin yürütülebilmesini teminen görevlendirilecek veya çalıştırılacak sağlık personelinin statüsü ve malî hakları ile hizmetin esaslarını düzenlemek amacıyla hazırlanmış olan 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu yürürlüğe konulmuştur.

5258 sayılı Aile Hekimliği Kanun'un 1. maddesinde, Yasa'nın amaç ve kapsamı, Sağlık Bakanlığının pilot olarak belirleyeceği illerde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birey ihtiyaçları doğrultusunda koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık verilmesi, kişisel sağlık kayıtlarının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amacıyla aile hekimliği hizmetlerinin yürütülebilmesini teminen görevlendirilecek veya çalıştırılacak sağlık personelinin statüsü ve mali hakları ile hizmet esaslarını düzenlemek olarak belirlenmiştir.

Aynı Yasa'nın 2. maddesinde, aile hekimi, kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekanda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabip olarak; aile sağlığı elemanının ise aile hekimi ile birlikte hizmet veren, sözleşmeli olarak çalıştırılan veya Türkiye Halk Sağlığı Kurumu veya eğitim kurumunca görevlendirilen hemşire, ebe, sağlık memuru (toplum sağlığı) ve acil tıp teknisyeni olarak tanımlanmaktadır.

5258 sayılı Yasanın 3. maddesinde, "Personelin Statüsü ve Mali Haklar"ı düzenlenmiştir. 3. maddenin 1. fıkrasında, Sağlık Bakanlığının "Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkili" olduğu öngörülmüştür.

Anılan Yasanın 3. maddesinin 2. fıkrasına göre, aile sağlığı elemanları, aile hekimi tarafından belirlenen ve Sağlık Bakanlığı tarafından uygun görülen, kurumlarınca da muvafakat verilen Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli arasından seçilir ve bunlar sözleşmeli olarak çalıştırılır. Bu suretle eleman temin edilememesi halinde, Sağlık Bakanlığı, personelini bu hizmetler için görevlendirebilir. İhtiyaç duyulması halinde, Türkiye'de mesleğini icra etmeye yetkili ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesinin (A) bendinin (4), (5) ve (7) numaralı alt bentlerindeki şartları taşıyan kamu görevlisi olmayan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanlarının; Sağlık Bakanlığı'nın önerisi, Maliye Bakanlığı'nın uygun görüşü üzerine sözleşme yapılarak aile hekimliği uygulamalarını yürütmek üzere çalıştırılabileceği kurala bağlanmıştır.

Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasında, aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının çalışma usul ve esasları, çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması, aile hekimliği uygulamasına geçişe ve nakillere ilişkin puanlama sistemi ve sayıları, aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fizikî ve teknik şartlar, meslek ilkeleri, iş tanımları, performans ve hizmet kalite standartları, hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak belgelerin şekli ve içeriği, kayıtların tutulması ile çalışma ve denetime ilişkin usul ve esasların, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 25.01.2013 günlü, 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin 1.maddesinde; bu Yönetmeliğin amacının, Birinci basamak sağlık hizmetlerini güçlendirmek ve verilen sağlık hizmetinin kalitesini artırmak için görev yapan aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının çalışma usul ve esaslarını, çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralamasını, aile hekimliği uygulamasına geçişe ve nakillere ilişkin puanlama sistemini ve sayılarını, aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fiziki ve teknik şartları, eğitim aile sağlığı merkezinde veya biriminde görev yapan asistan/araştırma görevlisi, eğitici ve aile sağlığı elemanlarının çalışma usul ve esaslarını, eğitim aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fiziki ve teknik şartları, meslek ilkelerini, iş tanımlarını, performans ve hizmet kalite standartlarını, hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak belgelerin şeklini ve içeriğini, diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliğini, kayıtların tutulmasını, çalışma ve denetime ilişkin sair usul ve esasları düzenlemek olduğu, 3. maddesinde aile hekimi, 5258 sayılı Yasanın 2. maddesine uygun olarak, kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini, yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın, her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekanda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Bakanlığın öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabipler olarak, birinci basamak sağlık hizmetini de, toplum sağlığına yönelik hizmetler ile kişisel koruyucu, tanı koyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini kapsayan, kişilerin sağlık sisteminden ilk alış noktasında verilen sağlık hizmeti olarak tanımlamıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalar ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerle birlikte iptali istenilen dava konusu Yönetmelik hükümleri değerlendirildiğinde;

Yönetmeliğin 3. maddesinin (g) bendinde; "Eğitici: Eğitim aile sağlığı merkezinde veya biriminde, tıpta uzmanlık mevzuatında belirlenen sorumluluğu çerçevesinde, asistanlarca sunulan aile hekimliği hizmetlerini ve bu personelin eğitimlerini koordine eden, öğretim üyesi, öğretim görevlisi, eğitim görevlisi ve başasistan gibi tıpta uzmanlık mevzuatına göre yetkili eğitim sorumlularını,.............r) Yerinde sağlık hizmeti: Aile hekimi ve/veya aile sağlığı elemanının, müdürlükçe tespit edilen cezaevi, çocuk ıslahevi, huzurevi, korunmaya muhtaç çocukların barındığı çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları gibi toplu yaşam alanlarına Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre giderek, yerinde vereceği sağlık hizmetini,..ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin 4. maddesinde; aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları; " .............(3) Aile hekiminin Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.....c) Kendisine kayıtlı kişilerin ilk değerlendirmesini yapmak için altı ay içinde ev ziyaretinde bulunmak veya kişiler ile iletişime geçmek............e) Periyodik sağlık muayenesi yapmak.............g) Evde takibi zorunlu olan engelli, yaşlı, yatalak ve benzeri durumdaki kendisine kayıtlı kişilere evde veya gezici/yerinde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek.h) Tetkik hizmetlerinin verilmesini sağlamak ya da bu hizmetleri vermek.........j) Gerektiğinde hastayı gözlem altına alarak tetkik ve tedavisini yapmak." olarak ve aile sağlığı elemanının görev, yetki ve sorumlulukları ise; 5.maddesinde; "..........(2) Aile sağlığı elemanının Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.............e) Gereken tetkikler için numune almak, eğitimini aldığı basit laboratuvar tetkiklerini yapmak veya aldığı numunelerin ilgili laboratuvar tarafından teslim alınmasını sağlamak.f) Gezici ve yerinde sağlık hizmetleri, sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler ile ana çocuk sağlığı ve üreme sağlığı hizmetlerini vermek, evde sağlık hizmetlerinin verilmesinde aile hekimine yardımcı olmak......." olarak tek tek belirtilmiştir.

İptali istenilen düzenlemeler ile; birinci basamak sağlık hizmetlerinde ortaya çıkacak yeni teşhis ve tedavi yöntemlerinin öncelikle uygulanmasının sağlanmasının ve ilgili diğer mevzuattan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesinin amaçlandığı göz önüne alındığında ve 5258 sayılı Yasa ve anılan yönetmeliğe göre ebe, hemşire ve sağlık memurları olarak çalıştırılan sağlık elemanlarının kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini sunacak olmaları karşısında eğitimini aldıkları basit laboratuvar tetkikleri yapabileceklerinin kabulü de gerektiğinden dava konusu ibarelerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Yönetmeliğin 6. maddesinde; "(1) Aile hekimliği pozisyonlarının planlanmasında; sağlık hizmetine ulaşımın zor olduğu belde, köy, mezra, uzak mahalleler ve benzeri yerleşim yerleri için gezici sağlık hizmeti; cezaevi, çocuk ıslahevi, huzurevi, korunmaya muhtaç çocukların barındığı çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları gibi özellik arz eden toplu yaşama alanlarından oluşan yerler için ise yerinde sağlık hizmeti bölgeleri müdürlükçe belirlenerek Kurumca onaylanır. Gezici sağlık hizmet bölgesi veya yerinde sağlık hizmet bölgesi olarak onaylanan yerlerle ilgili yapılmak istenen değişiklikler 6 aylık dönemler halinde ilgili aile hekimlerinin de görüşleri alınmak suretiyle müdürlükçe belirlenerek Kurumun onayına sunulur. Aile hekimi tarafından talep edilen gezici veya yerinde sağlık hizmet bölgesi değişiklikleri ise müdürlükçe uygun bulunması durumunda, 6 aylık dönem kısıtlamasına tabi olmaksızın Kurum onayına sunulur. Kurum onayına sunulan değişiklik tekliflerine ilişkin karar Kurum tarafından en geç 1 ay içerisinde alınır.(2) Cezaevi, çocuk ıslahevi, huzurevi, korunmaya muhtaç çocukların barındığı çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları gibi kişilerin kayıtlı oldukları aile hekimlerine doğrudan başvuru imkânlarının olmadığı ya da aile hekimlerini serbestçe seçme imkânının bulunmadığı toplu olarak yaşanılan ancak tabibi olmayan kurumların talepleri üzerine bir ya da birden çok aile hekimi yerinde sağlık hizmeti vermekle yükümlü kılınabilir. Bu kurumlarda yerinde sağlık hizmeti veren aile hekimleri, kurumlarda ikamet eden kişileri kayıt ederler. Yerinde sağlık hizmet bölgesi olarak ilan edilen kurumlar, aile hekimlerinin sunacağı sağlık hizmeti için asgari şartları sağlamakla yükümlüdür. Bu yerlerde her 100 kişi için ayda üç saatten az olmamak üzere; 750 kayıtlı kişiye kadar haftada en az bir kez, 750 ve üzeri kayıtlı kişiye ise haftada en az iki kez yerinde sağlık hizmeti verilir. Cezaevi ve çocuk ıslahevi için bu süre iki kat olarak uygulanır.................(5) Gezici sağlık hizmetinin verildiği günlerde tek birimli aile sağlığı merkezinin hizmete açık tutulması sağlanır."hükmü ile 7.maddesinde; "1) Bağışıklama hizmetleri aile hekimi tarafından yürütülür. Genişletilmiş bağışıklama programı kapsamında ve/veya Bakanlık ve Kurum tarafından yürütülen kampanyalar doğrultusunda ihtiyaç duyulan aşılar, bölgesindeki toplum sağlığı merkezi tarafından aile hekimlerine ulaştırılır. Aile hekimleri aile sağlığı merkezinde soğuk zincir şartlarının sürdürülmesi için gerekli tedbirleri alır. Birden çok aile hekiminin görev yaptığı aile sağlığı merkezlerinde, aile hekimlerinin müştereken muhafaza ettikleri aşılar için üçer aylık aralıklarla bir aile hekimi ve bir aile sağlığı elemanı soğuk zincir sorumlusu olarak belirlenir. Aile sağlığı merkezinde yalnızca bir aile hekimliği biriminin bulunması halinde sorumluluk bu birimdeki aile hekimi ile aile sağlığı elemanına aittir."hükmü yer almıştır.

Bu hükümlerden aile hekimine ulaşmakta güçlük çeken veya aile hekimini doğrudan seçme imkanı olmayanların yaşadığı veya barındığı yere sağlık hizmetlerinin ulaştırılması ve aile hekiminin kısa sürede büyük bir kesiminin sağlık hizmeti ihtiyacını karşılayarak iş yükünün hafifletilmesinin amaçlandığı anlaşılmakla ve bölgenin aşı ve antiserum ile ilgili lojistik malzeme ihtiyacını belirlemek, sağlık zincir sisteminin kurulmasını ve düzgün olarak işletilmesini sağlamak ve denetlemek, bölge için gereken aşıları ve diğer malzemeleri müdürlükten temin ederek aşıların uygulanacağı aile sağlığı merkezlerine dağıtmak görevi toplum sağlığı merkezine ait olmakla beraber, teslim edilen aşı ve diğer malzemelerden sağlık zinciri koşulları ve uygun biçimde muhafazası ve sağlıklı biçimde uygulanmasının aile hekiminin görevleri arasında olduğu dikkate alındığında madde hükümlerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Yönetmeliğin 8. maddesinde ;"(1) Kişilerin aile hekimlerine ilk kaydı, müdürlük tarafından ikamet ettikleri bölge göz önünde bulundurularak yapılır. Yenidoğanlar ile henüz nüfusa kayıtlı olmayan bebek ve çocuklar annelerinin kayıtlı olduğu aile hekimine kaydedilir. Her ilçe ve 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa tabi olmayan il merkezleri ayrı bir bölgedir. Kişiler, aile hekimini bölge sınırlaması olmaksızın serbestçe seçebilirler. Zorunlu haller dışında aile hekimi üç aydan önce değiştirilemez. Aile hekimi değişikliği kişilerin yazılı talebi üzerine hizmet almak istediği aile hekimince veya ilgili toplum sağlığı merkezince yapılır. Aile hekimince yapılan değişiklik, talep belgesi ile birlikte beş iş günü içerisinde ilgili toplum sağlığı merkezine ulaştırılır..........(6) Sürekli ikamet ettiği bölgeden uzakta kalacak kişi veya geçici süre ile Türkiye’de ikamet edecek olan kişi, kendisine yakın konumdaki bir aile hekiminden misafir olarak sağlık hizmeti alır. Ancak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa tabi olan ilçeler misafir uygulaması bakımından tek bölge kabul edilir. Aile hekimi misafir kişiler için herhangi bir ücret talep edemez."hükmü yer almakta olup,sürekli ikamet ettiği yer dışında kalan kişilerin misafir hasta olarak sağlık hizmeti almasının tüm aile hekimlerini kapsaması, bu hastaların birinci basamak sağlık hizmeti dışında acil servislere de başvurmalarının söz konusu olması, dava konusu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ve Sözleşme Şartları Hakkında Yönetmeliğin 17/A maddesinde, nöbet, acil yardım hizmetleri, olağanüstü durumlarda yapacakları hizmetler, toplum sağlığı ve benzeri hizmetler için kayıtlı kişi sayısına bakılmaksızın belli ücret ödemesi öngörülmekle, misafir hastayla ilgili hizmetlerin karşılığının da aile hekiminin ücretine dahil olması karşısında, anılan düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.

Yönetmeliğin 10.maddesinde; "............(2) Mesai saatleri ve günleri, çalışma yerinin şartları da dikkate alınmak suretiyle çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak aile hekimi tarafından teklif edilir ve müdürlükçe uygun görülmesi halinde onaylanır. Yapılacak ev ziyaretleri ve gezici/yerinde sağlık hizmetleri çalışma süresine dâhil edilir. Çalışılan günler ve saatler aile sağlığı merkezinin dış levhasının yakınında ve görülecek bir yerine asılarak kişilerin bilgilenmesi sağlanır.............(5) Adli tıp kurumunun doğrudan hizmet vermediği ve hastane bulunan yerlerde yerinde ölü muayenesi dışındaki adli tıp hizmetleri hastaneler tarafından verilir. Yerinde ölü muayenesi hizmetleri, mesai saatleri içinde toplum sağlığı merkezi hekimlerince, mesai saatleri dışında öncelikle toplum sağlığı merkezi hekimleri olmak üzere aile hekimleri ve kamu hastaneleri dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarındaki hekimlerin de dâhil edilebileceği icap nöbeti şeklinde sunulur. Hastane bulunmayan ilçe merkezleri ve entegre sağlık hizmetinin sunulduğu merkezlerde acil sağlık hizmetleri ile adlî tabiplik hizmetleri; mesai saatleri içinde aile hekimleri, mesai saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde ise ilçe merkezindeki, toplum sağlığı merkezi hekimleri, entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde çalışan hekimler ve aile hekimlerinin toplamı dikkate alınarak aşağıdaki gibi icap veya aktif nöbet uygulamaları şeklinde yürütülür. a) Hastane bulunmayan ilçe merkezlerindeki adli tıbbi hizmetler ile acil sağlık hizmetleri mesai saatleri dışında ilçedeki toplum sağlığı merkezi hekimleri ve aile hekimlerince icap veya aktif nöbet şeklinde yürütülür. İlçe merkezindeki toplam hekim sayısı altı veya daha az ise icap, altıdan fazla ise aktif nöbet şeklinde yürütülür. b) Entegre sağlık hizmetinin sunulduğu merkezlerde toplam hekim sayısı altı ve altıdan az ise mesai saatleri dışındaki adli tıbbi hizmetler ve acil sağlık hizmetleri; toplum sağlığı merkezi hekimleri, entegre sağlık hizmetinin sunulduğu merkezde çalışan hekimler ve aile hekimleri tarafından münavebeli olarak icap nöbeti şeklinde, toplam hekim sayısı altıdan fazla ise münavebeli olarak aktif nöbet şeklinde yürütülür. c) Hastane bulunmayan ilçe merkezleri ile entegre sağlık hizmetinin sunulduğu merkezlerde aile hekimi sayısı birden fazla ise, müdürlük hizmet ihtiyacını değerlendirerek mesai saatlerini güne yayarak düzenler.(6) İhtiyaç olması halinde beşinci fıkrada aile hekimleri için öngörülen çalışma şekil ve koşulları aile sağlığı elemanları için de uygulanır. Entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde tutulan nöbetler için aile hekimlerine ve aile sağlığı elemanlarına nöbet ücreti ödenmez veya nöbet izni verilmez. Bu çalışmaların karşılığı olarak farklı katsayı ile kayıtlı kişi sayısı ödemesi yapılabilir." hükmü yer almıştır.

Buna göre entegre sağlık hizmeti sunan merkezleri; koruyucu sağlık hizmetleri, acil sağlık hizmetleri, muayene, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri, doğum, ana çocuk sağlığı hizmetleri, ayakta ve yatarak tıbbi ve cerrahi müdahale ile çevre sağlığı, adli tabiplik ve ağız diş sağlığı hizmetleri gibi hizmetlerin de verildiği, dolayısıyla güçlendirilmiş birinci basamak sağlık kuruluşları olup, entegre sağlık hizmeti sunan merkezin bünyesinde yer alan aile hekimliği biriminde görevli aile hekimleri ile sağlık elemanlarına bu merkezde nöbet tutturulmasının da hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Yönetmeliğin 15.maddesinde; " (1) İl genelinde aile hekimliği pozisyonunun boşalması veya yeni pozisyon açılması durumunda en geç bir ay içinde, sözleşme ile çalıştırılacak aile hekimleri aşağıdaki sıralamaya göre yerleştirilir. a) Askerlik dönüşü veya doğum sonrası bir defalık tercih hakkı bulunan aile hekimleri: bu grupta bulunan aile hekimlerine askerlik veya doğum sonrası kamu görevine başlama tarihine göre öncelik verilir. Kamu görevlisi olmayan hekimler için ise müdürlüğe başvuru tarihine göre öncelik verilir. b) Yerleştirme sırasında aile sağlığı merkezinde uzman aile hekimliği kontenjanı var ise; o pozisyonu önce o ilde aile hekimliği yapan aile hekimliği uzmanları, daha sonra ildeki diğer aile hekimliği uzmanları. c) Sözleşmeli aile hekimi olarak görev yapanlar, (a) bendindeki bir defalık tercih hakkını kullanmayan aile hekimleri, yargı kararının uygulanması nedeniyle sözleşmesi feshedilen aile hekimleri, Sağlık Bakanlığı Atama ve Nakil Yönetmeliği kapsamında mazeret nedeni ile naklen tayin olanlardan atama kararından önceki son bir yıl boyunca aile hekimliği yapmış olanlar. ç) Varsa yedek liste: İlk yerleştirme esnasında yedek listeye giren hekimler müteakip yerleştirmede sıra kendilerine gelmesine rağmen yerleşmezler ise yedek listeden çıkarılırlar..........(2) Aile hekimliği yerleştirmeleri il bazında yapılır. İldeki kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan aile hekimliği uzmanları, ta