Toplu İşyeri Yönetimi Ruhsat İptali İçin Dava Açabilir: Temsil Sıfatı Var

Dava konusu istem: Ankara ili, Akyurt ilçesi, ... Havalimanı Yolu ... Bulvarı ... Mahallesi, No:... adresinde kurulu toplu işyeri yönetimi olan davacı tarafından, sitede bulunan ... Blok ... numaralı işyerinde sözleşme ile belirlenen amacın dışında faaliyette bulunulduğundan bahisle işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularının beyan usulune dayandığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeli'kte yer alan ...ve ... işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvuru/beyan formunda mülkiyet durumu bölümünde kira (kira sözleşmesi) ve malik (tapu sureti) seçeneğinin yer aldığı, ruhsat almak isteyenlerin kira sözleşmesini sunarak gerekli diğer şartları sağlamaları kaydıyla ruhsat alabileceği, taşınmazın kira sözleşmesi ile faaliyet göstereceği durumlarda, kira sözleşmesinde veya taşınmazın tabi olduğu diğer kurallarda yazan kullanım amacı ile faaliyet konusunun aynı olması gerektiğine dair bir düzenlenmenin bulunmadığı, ruhsat başvurusunda yapılacak kontrolde, davalı idarenin, taraflar arasındaki sözleşme ve hukuki ilişkileri değerlendirme ödevinin bulunmadığı, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların özel hukuk ilişkisinden doğduğu ve adli yargı mercilerinde açılacak davalarda dinlenebileceği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Otonominin kuruluş amacının otomobil satış sitesi olduğu, ekspertiz, noter, tamirhane, fotoğraf stüdyosu gibi işyerlerinin sınırlı sayıda ve genel kurulca onay verilecek yerlerde açılabileceği, sitenin yönetim planı ve işletme yönetmeliğine tabi olduğu, işyerinin kullanım amacının oto satış galerisi olduğu, kullanım amacının buna özgülendiği, kullanım amacı oto satış galerisi olan işyerlerinin kira sözleşmesinin kullanım amacının matbu bir şekilde belirtildiği, buna rağmen ekspertiz ruhsatı düzenlendiği, oysa site içerisinde zaten iki adet ekspertiz işyeri bulunduğu, yönetim planı ve işletme yönetmeliğine aykırı olarak ruhsat verilmesi durumunda otonominin kuruluş amacından uzaklaşacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun "Anagayrimenkulün Yönetimi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan 27. maddesinde, "Anagayrimenkul, kat malikleri kurulunca yönetilir ve yönetim tarzı, kanunların emredici hükümleri saklı kalmak şartiyle, bu kurul tarafından kararlaştırılır."; "Yönetim planı" başlıklı 28. maddesinde, yönetim planı yönetim tarzını, kullanma maksat ve şeklini düzenlediği, yönetim planının tüm kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmünde olduğu ve yönetim planının değiştirilmesi için bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu şartına yer verildiği; "Kararlar" başlıklı 32. maddesinde, "Anagayrimenkul kat malikleri kurulu tarafından, sözleşme, yönetim planı ve kanun hükümleri uyarınca verilecek kararlara göre yönetilir."; "Yönetici Atanması" başlıklı 34. maddesinde, "Kat malikleri, anagayrimenkulün yönetimini kendi aralarından veya dışardan seçecekleri bir kimseye veya üç kişilik bir kurula verebilirler; bu kimseye (Yönetici), kurula da (Yönetim kurulu) denir."; "Genel yönetim işlerinin görülmesi" başlıklı 35. maddesinde, Yöneticinin genel yönetim işlerinin görülmesi görevleri, "Yöneticinin görevleri, yönetim planında belirtilir; yönetim planında aksine hüküm olmadıkça, yönetici aşağıdaki işleri görür:

a) Kat malikleri kurulunca verilen kararların yerine getirilmesi;

b) Anagayrimenkulün gayesine uygun olarak kullanılması, korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirlerin alınması;

c) Anagayrimenkulün sigorta ettirilmesi;

d) Anagayrimenkulün genel yönetim işleriyle korunma, onarım, temizlik gibi bakım işleri ve asansör ve kalorifer, sıcak ve soğuk hava işletmesi ve sigorta için yönetim planında gösterilen zamanda, eğer böyle bir zaman gösterilmemişse, her takvim yılının ilk ayı içinde, kat maliklerinden avans olarak münasip miktarda paranın toplanması ve bu avansın harcanıp bitmesi halinde, geri kalan işler için tekrar avans toplanması;

e) Anagayrimenkulün yönetimiyle ilgili diğer bütün ödemelerin kabulü, yönetim dolayısiyle doğan borçların ödenmesi ve kat malikleri tarafından ayrıca yetkili kılınmışsa, bağımsız bölümlere ait kiraların toplanması;

f) Anagayrimenkulün tümünü ilgilendiren tebligatın kabulü;

g) Anagayrimenkulü ilgilendiren bir sürenin geçmesinden veya bir hakkın kaybına meydan vermiyecek gerekli tedbirlerin alınması;

h) Anagayrimenkulün korunması ve bakımı için kat maliklerinin yararına olan hususlarda gerekli tedbirlerin, onlar adına alınması;

i) Kat mülkiyetine ilişkin borç ve yükümlerini yerine getirmiyen kat maliklerine karşı dava ve icra takibi yapılması ve kanuni ipotek hakkının kat mülkiyeti kütüğüne tescil ettirilmesi;

j) Topladığı paraları ve avansları yatırmak ve gerektiğinde almak üzere muteber bir bankada kendi adına ve fakat anagayrimenkulün yönetici sıfatı gösterilmek suretiyle, hesap açtırılması;

k) Kat malikleri kurulunun toplantıya çağırılması.

l) Anagayrimenkulde bulunan asansörlerin güvenli bir şekilde işletilmesinin sağlanması amacıyla aylık bakımları ile yıllık kontrollerinin ilgili teknik düzenlemelere uygun şekilde yaptırılması ve bu işlemlere ilişkin ücretlerin ödenmesi.

Bu Kanunun 34 üncü maddesinde belirtilen şartları taşımasına rağmen yönetici ataması yapılmayan anagayrimenkulde, birinci fıkrada sayılan işlerin yaptırılmasından kat malikleri müştereken sorumludur."; 38. maddesinde, "Yönetici, kat maliklerine karşı aynen bir vekil gibi sorumludur."; 40. maddesinde, "Yönetici, kaide olarak vekilin haklarına sahiptir." ;"Toplu Yapılara İlişkin Özel Hükümler" başlıklı dokuzuncu bölümünde yer alan 66. maddesinde, "toplu yapı"nın, bir veya birden çok imar parseli üzerinde, belli bir onaylı yerleşim plânına göre yapılmış veya yapılacak, alt yapı tesisleri, ortak kullanım yerleri, sosyal tesis ve hizmetler ile bunların yönetimi bakımından birbirleriyle bağlantılı birden çok yapıyı ifade edeceği; 71. maddesinde, "Yönetim plânında başka türlü düzenlenmedikçe, blok kat malikleri kurulu blok için, blok niteliğinde olmayan yapıların yer aldığı parseldeki kat malikleri kendilerine özgülenen ortak yer ve tesisler için, toplu yapı temsilciler kurulu ise toplu yapı kapsamındaki bütün ortak yapı, yer ve tesisler için yönetici ve denetçi atar."; 74. maddesinde ise, "Bu bölümde öngörülen özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu Kanunda yer alan bütün hükümler, toplu yapılar hakkında da aynen veya kıyas yoluyla tatbik edilir." kuralına yer verilmiştir.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde,

" İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir:

...

c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde;

ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, ..." maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları"; aynı maddenin 2. fıkrasında, "ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri" sayılmış; (c) bendinde, "sıhhi işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek", "Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon" başlıklı 27. maddesinde, "Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir."; 28. maddesinde, "Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır." hükmü yer almıştır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 12. maddesinde, "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir."; 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.

"; 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.

..." düzenlemesi yer almıştır.

Aynı Yönetmelik'in "EK-1 SIHHÎ MÜESSESELER İÇİN SINIFLARINA VE ÖZELLİKLERİNE GÖRE ARANACAK NİTELİKLER" başlıklı bölümün "N- TAKSİ DURAĞI VE YAZIHANESİ, KAPALI VE AÇIK OTOPARKLAR" kısmının (d) maddesinde, "Oto galerileri"; "EK-2 GAYRİSIHHÎ MÜESSESELER LİSTESİ" başlıklı bölümün "8. DİĞERLERİ" kısmının 8.15. maddesinde, "Her türlü motorlu araç testi ve incelemesi yapan ekspertiz yerleri," olarak yer almıştır.

UYAP kayıtlarının incelenmesinden; büyükşehirlerde motorlu araç sayısında büyük artış nedeniyle ikinci el oto alım satımı yapan işyerlerinin hızla yaygınlaşması üzerine İçişleri Bakanlığının 19/11/2008 tarih ve 2008/71 sayılı Genelgesi doğrultusunda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ikinci el oto alım satımı yapan işyerleri dahil olmak üzere Otonomi isimli araç satış işyerinin oluşturulduğu, bu kapsamda Ankara ili, Akyurt ilçesinde kurulan Otonominin 02/12/2016 tarihinde açıldığı görülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden; Ankara ili, Akyurt ilçesi, ... Havalimanı Yolu ... Bulvarı ... Mahallesi, No:... adresinde kurulu toplu işyeri yönetimi olan davacı tarafından, Site bünyesinde bulunan ... Blok ... numaralı işyerinde sözleşme ile belirlenen amacın dışında faaliyette bulunulduğundan bahisle işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilmesi istemiyle yapılan başvurunun kira sözleşmesinde taşınmazın cinsinin dükkan olması, ticari parsel üzerinde bulunması ve taşınmazın oto ekspertiz olarak kullanacağının beyan edilerek ruhsat başvurusu üzerine mevzuatı gereği ruhsat vermeye engel bir durum bulunmadığı, idarenin ruhsat düzenlenirken davacının kendilerine ait Yönetim Planı ve İşletme Yönetmeliğine uygunluğunun araştırılması gibi bir zorunluluğunun olmadığından bahisle reddedilmesi üzerine, temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 10/04/2025 tarih ve E:2025/237, K:2025/803 sayılı kararında da belirtildiği üzere, davacı Otonomi Toplu Yapı Yöneticiliği 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine tâbi bir toplu yapı yöneticiliği olup, 634 sayılı Kanun uyarınca ana taşınmazın genel yönetimine ilişkin konularda kat maliklerinin temsilcisi, yani vekili sıfatını haiz olduğu hususu dikkate alındığında, uyuşmazlığın toplu yapı içerisinde yer alan işyerinin tâbi olduğu 634 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca toplu yapı yönetim planı ve işletme yönetmeliği ile birlikte irdelenmek ve değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan yapılacak yargılama sonucunda verilecek karar, işyeri açma ve çalışma (oto ekspertiz) ruhsatı sahibinin hak ve menfaatini etkilemesi durumunda, ruhsat sahibine usulüne uygun olarak davanın ihbarı gerektiği de açıktır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

Temyiz isteminin kabulüne,

Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,

Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 18/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.