Belediyelerin, imar planında kamu hizmetine ayrılmış (park, yol gibi) ve fuzulen işgal edilmiş taşınmazlar için ecrimisil talep etme yetkisi vardır

Bu yetki, taşınmazın tapuda henüz belediye adına tescil edilmemiş olması durumunda dahi geçerlidir

Kamunun kullanımına tahsis edilen yerler üzerindeki Hazine'nin yetkisi "bağlı yetki" olup, bu yerlerin satışı veya kiralanması gibi tasarruflara kapalıdır

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun bu kararı, belediyelerin kamuya ayrılmış alanlardaki ecrimisil talebi yetkisinin kapsamını netleştiren önemli bir içtihattır

Kamu yararı, mülkiyetin şekli tescilinden önce gelir prensibi vurgulanmıştır

T.C.

 

D A N I Ş T A Y

 

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

 

Esas     No : 2025/54

 

Karar No : 2025/977

 

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı

 

VEKİLİ : Av. ...

 

KARŞI TARAF (DAVACI) ...Turizm İşletmecilik Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.

 

VEKİLİ : Av. ...

 

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

 

YARGILAMA SÜRECİ       :

 

Dava konusu istem: Antalya ili, Manavgat ilçesi, Çolaklı Beldesinde bulunan ve imar planında park ve yol olarak görülen taşınmazın, 02/09/2015-02/09/2016 tarihleri arasında davacı tarafından bahçe olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edilmesi nedeniyle 157.131,41-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin Manavgat Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

 

İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti:  ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarece dava konusu yerin kendi  tasarrufunda bir yer olduğu iddia edilmiş ise de, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde belirtilen usul uygulanarak henüz belediye adına tapuda devir yapılmadığı anlaşıldığından, davalı belediyenin kendi mülkiyetinde olmayan bir yer için ecrimisil istemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

 

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti :  ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

 

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 07/05/2024 tarih ve E:2023/4914, K:2024/2827 sayılı kararıyla; düzenleme ortaklık payından elde edilen ve imar planında park ve yol alanı olarak tanımlı kamuya terkli alanın fuzuli işgali nedeniyle davalı Belediyenin ecrimisil talep etme yetkisi bulunduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

 

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

 

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, işgale konu taşınmaz alanının 06/06/2003 tarihinde imar planında yol ve park olarak kamuya ayrıldığı, kamuya terk edilen yerin hukuksuz işgal edildiği, konuya ilişkin olarak emsal kararların bulunduğu ileri sürülmektedir.

 

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI               :  Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

 

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

 

TÜRK MİLLETİ ADINA

 

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

 

İNCELEME VE GEREKÇE:

 

İLGİLİ MEVZUAT :

 

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

 

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

 

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Kamuya ait gayrimenkuller" başlıklı 11. maddesinde; "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.

 

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

 

Somut olayda, ısrara konu uyuşmazlık hususu, 3194 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca imar planında park alanı olarak tanımlı kamuya terkli taşınmazdan, 5393 sayılı Kanun'un 15. ve 2886 sayılı Kanun'un 75. maddelerine istinaden belediyece ecrimisil istenip, istenemeyeceğine ilişkindir.

 

İmar plânlarında park, yol gibi  alanlarda kalan yerlerin, belediyeye bedelsiz olarak terk edilerek tapuda terkin edilmesi gerektiği yolundaki kanun hükmü nedeniyle, Hazinenin bu alandaki yetkisinin bağlı yetki olup, yine anılan kural nedeniyle anılan idarenin mülkiyetinde de olsa, bu tür taşınmazları üçüncü kişilere satma, kiraya verme, üzerinde intifa hakkı tesisi gibi tasarruflarda bulunabilmesi mümkün olmadığından, imar plânlarında umumi hizmetlere ayrılmış yerlerden belediyelere devri zorunlu olan yerleri kullanan işgalcilerden belediyelerin ecrimisil isteyebileği sonucuna varılmaktadır.

 

Bu itibarla, düzenleme ortaklık payından elde edilen ve imar planında park alanı olarak tanımlı kamuya terkli alanın fuzuli işgali nedeniyle davalı Belediyenin ecrimisil talep etme yetkisi bulunduğundan, aksi yönde gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

 

KARAR SONUCU:

 

Açıklanan nedenlerle;

 

1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;

 

2.Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar  kararının BOZULMASINA,

 

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/05/2025 tarihinde, kesin olarak oybirliği ile  karar verildi.